Geopolityko, geopolityko... cóżeś ty za pani...

Geopolityka – nauka powstała na przełomie XIX i XX wieku, badająca wpływ czynników geograficznych na zjawiska i procesy społeczno-polityczne. Termin ten został stworzony przez Szweda, Rudolfa Kjelléna. Po raz pierwszy użył go w swoim artykule naukowym pt. Studier öfver Sveriges politiska gränser, opublikowanym w Sztokholmie na łamach czasopisma "Ymer" w 1899 r. Ten rok uznawany jest za symboliczną datę narodzin geopolityki, jako nauki akademickiej. Geopolityka dzieli się na geopolitykę akademicką i geopolitykę stosowaną. Geopolityka akademicka jest interdyscyplinarną nauką, która bada związki i zależności pomiędzy powstawaniem i funkcjonowaniem państw a wpływem na to czynników geograficznych i czasowych. Geopolityka stosowana jest metodą prowadzenia polityki międzynarodowej, opartej przede wszystkim na determinizmie geograficznym. Jej fundamentem jest myślenie w kategoriach przestrzennych. Relacje państw postrzega ona w kategoriach konfliktów interesów i nieustannej rywalizacji o wpływy.

W starożytności sprawa była byłą prosta: ówczesny świat był wyraźnie zdefiniowany, a w sytuacji "zderzenia" kwestią był wybór między: albo my, albo oni. Skończyło się wraz z upadkiem Imperium Rzymskiego w roku 476 po Chrystusie.

Pojawiła się wówczas kwestia zwana popularnie sporem o inwestyturę, który w istocie dotyczył hegemonii nad ówczesnym światem chrześcijańskim, ponieważ obozy papieski (gregoriański) i cesarski chciały realizować sprzeczne wizje uniwersalistycznej Europy, z kulminacyjnym "pójściem do Canossy". Wówczas to,  25 stycznia 1077 roku, co prawada Henryk IV musiał się upokorzyć, jednak zyskał dzięki temu czas, po to by w 1084 roku wojska wedrzeć się na czele wojsk niemieckich do Rzymu i dopilnować objęcia stanowiska przez antypapieża i ukoronować się na cesarza. Sukces okazał się nietrwały ze względu na Normanów którzy uwolnili papieża Grzegorza VII i zmusili cesarza do odwrotu. Sytuacja była na tyle niepewna, że papież nie mógł ponownie objąć tronu stolicy Piotrowej i zmuszony był do wycofanie się z Normanami na południe.

Wówczas Europa podzieliła się po raz pierwszy na dwa zwalczające się obozy: cesarski i papieski. Z biegiem czasu zmieniały się powody, jednak czynnik rywalizacji połączony z zamiarem dominacji stał się nieodłączną cechą polityki europejskiej. Z tych interesujących nas, były to, między innymi:

W tych ostatnich dwóch sporach stroną niebywale aktywną okazywała się Anglia, która po zagwarantowaniu sobie dominacji nad morzami i oceanami, na kontynencie życzyła sobie równowagi sił. I tak przeciwko Francji nieustannie popierała Prusy, zaś w chwilą powstanie II Rzeszy - popierała Rosję.

Znacznie wcześnie, bo już za czasów Iwana IV Groźnego Anglia popierała Księstwo Moskiewskie (za pośrednictwem portu w Narwie) w jego sporze z Wielkim Księstwem Litewskim, a później z Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Będąc rzecznikiem zarówno Prus jak i Rosji, stała się pośrednim beneficjentem procesu rozbiorowego.

W imię zapewnienia równowagi na kontyntynencie, Anglia wspierała również:

Większość z opisanych powyżej wydarzeń miało jednak znamiona poszukiwania sojuszników do realizacji konkretnych zadań.

Wiek XIX i rodzące się wówczas nacjonalizmy nadały tym procesom wyraźnie długofalowy charakter.

Do ojców geopolityki zalicza się także:  Fryderyka RatzelaAlfreda MahanaHalforda Johna Mackindera oraz  Karola Haushofera, którzy tworzyli na przełomie XIX i XX wieku.

Zamach w Smoleńsku a sądy i instytucje państwa
Przywrócić sądy Polakom – skrót diagnozy- Stanisław Możejko
Kryzys polityczny w Brazylii
Groźby śmierci wobec prezydenta Dudy

Wspomóż nas!

Jeśli czytałeś lub słuchałeś...

Newsletter

Chcesz być na bieżąco?
Zapisz się do subskrybcji!

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej.

Dowiedz się więcej